CHI TIẾT HỎI ĐÁP
Hỏi:
Tôi là cá nhân cư trú tại Việt Nam, sử dụng nguồn vốn cá nhân để tự giao dịch hợp đồng chênh lệch (CFD)/chỉ số thông qua các broker nước ngoài (không huy động vốn, không nhận ủy thác đầu tư, không quản lý tài khoản hay giao dịch thay cho người khác).
Bên cạnh đó, tôi có hoạt động chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm cá nhân về tài chính trên mạng xã hội, cung cấp thông tin/giới thiệu broker để người có nhu cầu tự tìm hiểu và đăng ký tham gia chương trình đối tác (IB) nhận hoa hồng từ broker nước ngoài (không thu tiền của khách hàng).
Tôi xin hỏi: Cá nhân cư trú tại Việt Nam sử dụng vốn tự có để giao dịch CFD/chỉ số qua broker nước ngoài có vi phạm pháp luật hay không? Hoạt động này liên quan đến các quy định về chứng khoán, sản phẩm phái sinh, ngoại hối hoặc thanh toán quốc tế ra sao?
Việc chuyển tiền từ Việt Nam sang broker nước ngoài và nhận lợi nhuận về tài khoản ngân hàng trong nước chịu những hạn chế và yêu cầu pháp lý nào?
Các hoạt động chia sẻ kiến thức tài chính, giới thiệu thông tin broker và tham gia chương trình IB nhận hoa hồng (không thu phí khách hàng, không nhận ủy thác, không quản lý tài khoản) có bị coi là tư vấn đầu tư, môi giới, chào mời khách hàng hoặc cung cấp dịch vụ đầu tư trái phép hay không? Cần phân định rõ ranh giới pháp lý giữa các hoạt động này như thế nào?
Thu nhập từ việc tự giao dịch CFD/chỉ số và hoa hồng IB từ broker nước ngoài được xác định thuộc loại thu nhập nào? Phương pháp tính thuế ra sao? Cá nhân có bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp hay không?
Để chủ động kê khai và nộp thuế đầy đủ, tôi cần chuẩn bị những hồ sơ, chứng từ gì? Đối với thu nhập bằng ngoại tệ, việc xác định tỷ giá và thời điểm tính thuế được quy định như thế nào?
Trả lời:
Sau khi nghiên cứu nội dung câu hỏi và các quy định pháp luật có liên quan, Thuế cơ sở 3 tỉnh Phú Thọ có ý kiến như sau:
1. Về việc xác định phạm vi nội dung thuộc lĩnh vực thuế và lĩnh vực quản lý chuyên ngành.
– Về hoạt động tự giao dịch CFD/chỉ số thông qua nhà môi giới nước ngoài
CFD (Contract for Difference) là tên gọi của một loại sản phẩm giao dịch do nhà cung cấp/broker quy định. Việc xác định một giao dịch CFD cụ thể có phải là “chứng khoán phái sinh” theo pháp luật Việt Nam hay không phải căn cứ vào bản chất pháp lý của sản phẩm, chủ thể cung cấp, thị trường giao dịch và các điều kiện pháp lý liên quan; không thể chỉ căn cứ vào tên gọi CFD để kết luận. Đối với cá nhân tự giao dịch CFD bằng tiền của mình, việc xác định nghĩa vụ thuế cần căn cứ hồ sơ, hợp đồng, loại sản phẩm, phương thức giao dịch, bản chất khoản thu nhập và quy định pháp luật tại thời điểm phát sinh.
– Về việc chuyển tiền ra nước ngoài và nhận tiền từ nhà môi giới
Việc chuyển tiền từ Việt Nam ra nước ngoài và nhận tiền từ nước ngoài của cá nhân cư trú chịu sự điều chỉnh của pháp luật về quản lý ngoại hối và thanh toán quốc tế. Việc một giao dịch chuyển tiền cụ thể có được thực hiện hay không phụ thuộc vào mục đích chuyển tiền, hồ sơ chứng minh mục đích, loại giao dịch và quy định của ngân hàng được phép. Người thực hiện giao dịch cần cung cấp hồ sơ cho ngân hàng để được xem xét theo quy định.
– Về việc chia sẻ kiến thức tài chính và hoạt động giới thiệu khách hàng (IB)
Việc cá nhân chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm tài chính nếu chỉ dừng ở trao đổi thông tin và không thực hiện môi giới, đại lý, quản lý tài khoản hoặc giao dịch thay khách hàng thì không đương nhiên được xác định là hoạt động kinh doanh môi giới.
Trường hợp cá nhân giới thiệu khách hàng cho nhà môi giới, nhận hoa hồng theo số lượng khách hàng, doanh số hoặc giao dịch, hoặc thực hiện hoạt động có tính chất môi giới, đại lý để nhận thù lao thì cần xem xét bản chất thực tế. Khoản hoa hồng có thể thuộc nhóm thu nhập từ kinh doanh, môi giới, đại lý hoặc dịch vụ theo quy định thuế.
Điều kiện thực hiện hoạt động môi giới, tư vấn đầu tư hoặc giới thiệu khách hàng cho nhà môi giới nước ngoài còn phụ thuộc pháp luật chuyên ngành về chứng khoán và quản lý ngoại hối. Các hoạt động nêu trên có thể đồng thời liên quan đến pháp luật thuế, pháp luật về chứng khoán và pháp luật về quản lý ngoại hối. Cơ quan thuế có trách nhiệm hướng dẫn về nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật thuế. Tuy nhiên việc xác định:
(1) Sản phẩm CFD cụ thể mà bà giao dịch có thuộc phạm vi chứng khoán, chứng khoán phái sinh theo pháp luật Việt Nam hay không;
(2) Tổ chức nước ngoài/broker cung cấp sản phẩm đó cho người cư trú tại Việt Nam có thuộc trường hợp được phép hoạt động theo pháp luật chuyên ngành hay không;
(3) Hoạt động giới thiệu, môi giới, tư vấn, chào mời khách hàng hoặc các hoạt động khác mà bà thực hiện cho broker có thuộc hoạt động kinh doanh chứng khoán hoặc hoạt động kinh doanh có điều kiện hay không;
(4) Việc chuyển tiền từ Việt Nam ra nước ngoài để thực hiện giao dịch và nhận tiền từ nước ngoài về Việt Nam có phù hợp quy định về quản lý ngoại hối hay không;
Là những nội dung cần được xác định theo pháp luật chuyên ngành và hồ sơ, giao dịch thực tế. Vì vậy, để tránh nhầm lẫn giữa việc xác định nghĩa vụ thuế và việc xác định tính pháp lý của hoạt động, đề nghị bà: (i) Liên hệ với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để được hướng dẫn đối với các nội dung thuộc lĩnh vực chứng khoán, chứng khoán phái sinh, hoạt động môi giới, tư vấn, giới thiệu khách hàng và việc cung cấp sản phẩm/dịch vụ đầu tư của tổ chức nước ngoài; (ii) Liên hệ với Ngân hàng Nhà nước hoặc tổ chức tín dụng được phép nơi bà thực hiện giao dịch để được hướng dẫn cụ thể về việc chuyển tiền từ Việt Nam ra nước ngoài, nhận tiền từ nước ngoài về Việt Nam, mục đích chuyển tiền, điều kiện, hồ sơ và chứng từ theo quy định về ngoại hối. Việc xác định của cơ quan quản lý chuyên ngành là căn cứ để phân định đúng bản chất pháp lý của hoạt động, trên cơ sở đó cơ quan thuế xem xét nghĩa vụ thuế tương ứng.
2. Về thuế đối với thu nhập từ hoạt động giao dịch CFD/chỉ số
Căn cứ Điều 2, Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 quy định cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam thuộc đối tượng nộp thuế theo quy định của Luật.
Đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh: Tại Điều 5 Thông tư số 87/2026/TT-BTC quy định thuế thu nhập cá nhân được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 0,1% theo từng lần chuyển nhượng. Đối với hợp đồng tương lai, giá chuyển nhượng và thời điểm xác định thu nhập được quy định gắn với giao dịch trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng đáo hạn. Tuy nhiên, từ nội dung câu hỏi chưa đủ căn cứ để xác định sản phẩm CFD/chỉ số mà bà giao dịch qua broker nước ngoài là chứng khoán phái sinh thuộc phạm vi điều chỉnh nêu trên. Do đó, Thuế cơ sở 3 tỉnh Phú Thọ không có cơ sở để khẳng định hoặc áp dụng mức thuế suất 0,1% đối với khoản thu nhập từ CFD mà chỉ căn cứ vào tên gọi CFD hoặc giao dịch chỉ số.
Đề nghị bà liên hệ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để được xác định bản chất pháp lý của sản phẩm CFD cụ thể mà bà giao dịch. Trên cơ sở kết quả xác định của cơ quan quản lý chuyên ngành và hồ sơ, chứng từ thực tế, cơ quan thuế sẽ xem xét việc áp dụng chính sách thuế tương ứng. Việc cơ quan thuế chưa xác định mức thuế cụ thể đối với khoản thu nhập từ CFD trong trường hợp này không có nghĩa là khoản thu nhập đó không chịu thuế, nghĩa vụ thuế được xác định trên cơ sở bản chất pháp lý của khoản thu nhập và quy định pháp luật thuế tương ứng.
3. Về hoạt động chia sẻ kiến thức tài chính và nhận hoa hồng IB
Theo nội dung câu hỏi, bà cho biết hoạt động chia sẻ kiến thức tài chính, giới thiệu thông tin broker và tham gia chương trình IB nhận hoa hồng không thu phí khách hàng, không nhận ủy thác và không quản lý tài khoản.
Việc chia sẻ thông tin, kiến thức tài chính nói chung không đồng nghĩa với hoạt động môi giới hoặc tư vấn đầu tư. Tuy nhiên, việc xác định hoạt động thực tế có thuộc hoạt động môi giới, tư vấn, chào mời khách hàng hoặc hoạt động kinh doanh có điều kiện hay không phải căn cứ vào nội dung thực tế, phương thức thực hiện và quan hệ giữa bà với broker và khách hàng, ví dụ: chỉ chia sẻ thông tin chung; giới thiệu đường dẫn hoặc thông tin của broker; nhận hoa hồng khi khách hàng đăng ký; tư vấn cụ thể cho khách hàng về việc giao dịch; chào mời khách hàng; tiếp nhận hoặc chuyển lệnh; nhận tiền của khách hàng; quản lý tài khoản; giao dịch thay khách hàng…Do đó, đề nghị bà liên hệ với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để được hướng dẫn về tính pháp lý của hoạt động IB và phạm vi hoạt động mà bà được phép thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.
Về thuế đối với khoản hoa hồng IB:
Trường hợp hoạt động thực tế của bà được xác định là hoạt động đại lý, môi giới hoặc hoạt động kinh doanh tương ứng, khoản hoa hồng nhận được được xem xét là thu nhập từ kinh doanh theo quy định pháp luật thuế thu nhập cá nhân.
Từ Điều 7 đến Điều 16 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định về thu nhập chịu thuế, trong đó thu nhập từ hoạt động đại lý, môi giới thuộc thu nhập từ kinh doanh. Tuy nhiên, việc xác định chính xác loại hoạt động, phương pháp tính thuế, doanh thu tính thuế và số thuế phải nộp không chỉ dựa vào tên gọi “IB” mà còn phải căn cứ vào: Hợp đồng hoặc thỏa thuận IB; nội dung công việc thực tế; cách thức và điều kiện được hưởng hoa hồng; chứng từ thanh toán; doanh thu phát sinh trong năm và các tài liệu khác có liên quan.
4. Về đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế
Đối với câu hỏi cá nhân có bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh hoặc đăng ký doanh nghiệp hay không?
Về vấn đề này, cần phân biệt giữa đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế. Việc có thuộc trường hợp phải đăng ký hộ kinh doanh, doanh nghiệp hoặc thuộc diện hoạt động kinh doanh có điều kiện hay không trước hết phải căn cứ vào bản chất hoạt động thực tế, hiện được quy định tại Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 296/2026/NĐ-CP và pháp luật chuyên ngành có liên quan. Đối với nghĩa vụ đăng ký thuế, trường hợp phát sinh hoạt động thuộc diện đăng ký thuế thì thực hiện theo Luật Quản lý thuế, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP và Thông tư số 90/2026/TT-BTC.
Trường hợp khoản hoa hồng IB được xác định là thu nhập từ hoạt động kinh doanh thì việc kê khai, nộp thuế thực hiện theo quy định áp dụng đối với cá nhân kinh doanh. Từ ngày 01/01/2026, ngưỡng doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã được điều chỉnh lên 01 tỷ đồng/năm theo Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP. Việc áp dụng ngưỡng doanh thu và phương pháp tính thuế cụ thể phải căn cứ vào doanh thu và bản chất hoạt động kinh doanh thực tế.
5. Về hồ sơ, chứng từ và thu nhập bằng ngoại tệ
Để chứng minh nguồn gốc và số tiền thu nhập, trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế, đề nghị bà lưu giữ đầy đủ các hồ sơ, tài liệu như: Hợp đồng/thỏa thuận với broker; điều khoản chương trình IB; lịch sử giao dịch; sao kê tài khoản giao dịch; chứng từ nạp, rút tiền; chứng từ thanh toán hoa hồng IB; sao kê tài khoản ngân hàng; các chứng từ khác chứng minh thời điểm và giá trị khoản thu nhập…
Đối với khoản thu nhập bằng ngoại tệ, việc quy đổi sang đồng Việt Nam và xác định thời điểm tính thuế thu nhập cá nhân được quy định tại Điều 17 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP. Trường hợp có khoản thu nhập từ nước ngoài, đề nghị bà cung cấp đầy đủ chứng từ chứng minh khoản thu nhập, thời điểm thu nhập và các khoản thuế đã nộp ở nước ngoài (nếu có) để cơ quan thuế có cơ sở xem xét theo quy định.
Thuế cơ sở 3 tỉnh Phú Thọ trả lời để độc giả Nguyễn Thị Hồng Ngọc biết và thực hiện./.
—
Tải Công văn trên: Tại đây
Tham gia Group Zalo để cùng trao đổi và cập nhật sớm nhất các thông tin về Thuế, Kế toán:
