1. Các trường hợp doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa
Tại khoản 1 Điều 1 Thông tư 05/2022/TT-BTC quy định: “Tái cơ cấu doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị định số 126/2017/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2017 của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp nhà nước và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do doanh nghiệp nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần (sau đây gọi là Nghị định số 126/2017/NĐ-CP), điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định số 140/2020/NĐ-CP ngày 30 tháng 11 năm 2020 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 126/2017/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2017 của Chính phủ về chuyển doanh nghiệp nhà nước và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do doanh nghiệp nhà nước đầu tư 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần;”
Điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định số 140/2020/NĐ-CP quy định: “Các doanh nghiệp sau khi đã được xử lý tài chính và xác định lại giá trị doanh nghiệp theo quy định tại Chương II và Chương III Nghị định này mà giá trị thực tế doanh nghiệp thấp hơn các khoản phải trả thì cơ quan đại diện chủ sở hữu chỉ đạo doanh nghiệp phối hợp với Công ty Mua bán nợ Việt Nam và các chủ nợ của doanh nghiệp xây dựng phương án mua bán nợ đảm bảo tính khả thi và hiệu quả để tái cơ cấu doanh nghiệp hoặc chuyển sang thực hiện các hình thức chuyển đổi khác theo quy định của pháp luật.”
Theo đó, doanh nghiệp được xem là không đủ điều kiện cổ phần hóa khi đã được xử lý tài chính và xác định lại giá trị doanh nghiệp theo quy định mà giá trị thực tế doanh nghiệp thấp hơn các khoản phải trả (điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 140/2020/NĐ-CP)
Các trường hợp doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa
2. Nguyên tắc tái cơ cấu doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa
Nguyên tắc tái cơ cấu doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa được quy định tại Điều 4 Thông tư 05/2022/TT-BTC:
– Phương án tái cơ cấu được thực hiện trên nguyên tắc đồng thuận giữa cơ quan đại diện chủ sở hữu doanh nghiệp tái cơ cấu với Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên mua bán nợ Việt Nam (Công ty Mua bán nợ Việt Nam) và/hoặc các chủ nợ tham gia tái cơ cấu (lập biên bản thỏa thuận giữa các bên). Công ty Mua bán nợ Việt Nam được quyền chủ động đàm phán mua nợ với các chủ nợ và đề xuất phương án tái cơ cấu doanh nghiệp phù hợp với quy định của pháp luật.
– Công ty Mua bán nợ Việt Nam chỉ quyết định mua nợ sau khi đã thỏa thuận, thống nhất với cơ quan đại diện chủ sở hữu và có kết quả đàm phán mua nợ với các chủ nợ của doanh nghiệp tái cơ cấu. Phương án mua bán nợ để tái cơ cấu doanh nghiệp phải đảm bảo có tính khả thi, có khả năng thu hồi vốn hiệu quả và đủ nguồn chênh lệch giữa giá vốn mua nợ với giá trị sổ sách khoản nợ để xử lý tài chính, chuyển đổi thành công doanh nghiệp sang công ty cổ phần theo quy định.
– Trường hợp phương án mua nợ để tái cơ cấu doanh nghiệp không khả thi và hiệu quả thì Ban chỉ đạo cổ phần hóa/tái cơ cấu báo cáo cơ quan đại diện chủ sở hữu xem xét, quyết định hình thức chuyển đổi khác theo quy định của pháp luật.
– Ngoài các nội dung quy định tại Thông tư 05/2022/TT-BTC, doanh nghiệp tái cơ cấu, Công ty Mua bán nợ Việt Nam và các cơ quan có liên quan thực hiện theo quy định tại Nghị định số 126/2017/NĐ-CP, Nghị định số 140/2020/NĐ-CP, Nghị định số 129/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có).
Nguyên tắc tái cơ cấu doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa
3. Quy trình tái cơ cấu doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa
Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 05/2022/TT-BTC, quy trình tái cơ cấu doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa gồm những bước sau:
Bước 1: Xây dựng phương án tái cơ cấu doanh nghiệp
– Đầu tiên, doanh nghiệp phải triển khai kế hoạch chuyển doanh nghiệp thành công ty cổ phần, bao gồm:
+ Thành lập Ban chỉ đạo cổ phần hóa/tái cơ cấu và Tổ giúp việc.
+ Chuẩn bị các hồ sơ, tài liệu.
+ Phê duyệt dự toán chi phí cổ phần hóa, quyết định lựa chọn tư vấn cổ phần hóa.
+ Tổ chức kiểm kê, xử lý những vấn đề về tài chính và tổ chức xác định giá trị doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định số 126/2017/NĐ-CP, Nghị định số 140/2020/NĐ-CP, Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính và các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có).
+ Quyết định và công bố giá trị doanh nghiệp.
+ Quyết định việc đề nghị Công ty Mua bán nợ Việt Nam và các chủ nợ khác tham gia tái cơ cấu.
– Sau khi hoàn thành, doanh nghiệp trình phương án tái cơ cấu để cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt.
Bước 2: Doanh nghiệp tổ chức thực hiện phương án tái cơ cấu đã được phê duyệt.
Bước 3: Hoàn tất việc chuyển doanh nghiệp thành công ty cổ phần:
– Tổ chức Đại hội đồng cổ đông lần thứ nhất và đăng ký doanh nghiệp;
– Tổ chức quyết toán, bàn giao giữa doanh nghiệp tái cơ cấu và công ty cổ phần.
Như vậy, để thực hiện chuyển doanh nghiệp thành công ty cổ phần đối với doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa phải trải qua quy trình tái cơ cấu theo quy định.
Quy trình tái cơ cấu doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa
4. Xử lý tài chính khi cơ cấu doanh nghiệp
Khi tiến hành tái cơ cấu doanh nghiệp, bên cạnh vấn đề quy trình thực hiện, doanh nghiệp cần phải lưu ý đến vấn đề xử lý tài chính. Việc xử lý tài chính được thực hiện tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp và tuân theo quy định của các văn bản hướng dẫn: Nghị định số 126/2017/NĐ-CP, Nghị định số 140/2020/NĐ-CP, Thông tư số 46/2021/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có).
Phương án xử lý tài chính được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Thông tư 05/2022/TT-BTC như sau:
– Về nguyên tắc xử lý:
+ Việc xử lý tài chính phải gắn với phương án tái cơ cấu đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt. Việc giảm trừ nghĩa vụ trả nợ phải gắn liền với việc Công ty Mua bán nợ Việt Nam chuyển nợ, tài sản thành vốn góp tại doanh nghiệp và không làm thay đổi trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đã gây ra tổn thất tài chính trước đây.
+ Đảm bảo công khai, minh bạch và chấp hành đúng các quy định của pháp luật. Trường hợp các tổ chức, cá nhân có liên quan khi thực hiện xử lý tài chính không chấp hành đúng chế độ Quy định, gây thất thoát vốn, tài sản thì tổ chức, cá nhân đó chịu trách nhiệm bồi thường và xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
– Về nội dung xử lý:
+ Tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp, căn cứ phương án tái cơ cấu đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt:
Công ty Mua bán nợ Việt Nam xem xét, giảm trừ nghĩa vụ trả nợ tối đa bằng số âm vốn chủ sở hữu theo Quyết định của cơ quan đại diện chủ sở hữu về xác định giá trị doanh nghiệp trừ đi phần giảm trừ nghĩa vụ trả nợ của các chủ nợ khác (nếu có) và không vượt quá số chênh lệch giữa giá trị số sách khoản nợ mua và giá vốn mua nợ tính đến thời điểm quyết định giảm trừ nghĩa vụ trả nợ;
Các chủ nợ khác quyết định giảm trừ nghĩa vụ trả nợ cho doanh nghiệp tái cơ cấu theo thỏa thuận giữa các bên.
+ Từ thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp đến thời điểm chính thức chuyển thành công ty cổ phần, doanh nghiệp tái cơ cấu tiếp tục xử lý tài chính theo quy định. Trong đó:
Lợi nhuận phát sinh được phân phối theo quy định hiện hành đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Doanh nghiệp thực hiện các nghĩa vụ với ngân sách nhà nước theo quy định hiện hành (nếu có).
Trường hợp phát sinh lỗ thì cơ quan đại diện chủ sở hữu chỉ đạo doanh nghiệp tái cơ cấu làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan để có biện pháp khắc phục, bồi thường theo quy định, số lỗ còn lại được Công ty Mua bán nợ Việt Nam và các chủ nợ tham gia tái cơ cấu xem xét, thực hiện tiếp việc giảm trừ một phần nghĩa vụ trả nợ nếu còn nguồn chênh lệch giữa giá vốn mua nợ và giá trị sổ sách khoản nợ.
Việc xử lý tài chính được thực hiện từ thời điểm xác định giá trị của doanh nghiệp đến đến thời điểm doanh nghiệp chính thức chuyển thành công ty cổ phần.
Xử lý tài chính khi cơ cấu doanh nghiệp
Tái cơ cấu doanh nghiệp không đủ điều kiện cổ phần hóa là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược phù hợp. Thực hiện tốt các bước tái cơ cấu không chỉ giúp doanh nghiệp ổn định hoạt động mà còn mở ra những cơ hội mới trong tương lai. Hy vọng rằng với những hướng dẫn chi tiết trong bài viết, doanh nghiệp của bạn có thể vượt qua thách thức hiện tại và tiếp tục phát triển bền vững trong dài hạn.
*******************
Cần nhận đầy đủ nội dung các công văn trên, hoặc trao đổi thêm bất kỳ nội dung nào khác, quý vị có thể liên hệ tới chúng tôi (miễn phí):
CÔNG TY TNHH KẾ TOÁN NOW
15 Hoàng Hoa Thám, Phường 06, Quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh
Email: now@now.ac.vn | Tel: 028 2269 1357